Տնային
ՏԱՐՐԻ ԶԱՆԳՎԱԾԱՅԻՆ ԲԱԺԻՆէջ 92-94
1. Ի՞նչ է ցույց տալիս տարրի զանգվածային բաժինը մոլեկուլում։
Տարրի զանգվածային բաժինը ցույց է տալիս թե տվյալ տարրը քանի տոկոսն է զբաղեցնում նյութի մեջ։
2. Ի՞նչ բանաձևով են հաշվում տարրի զանգվածային բաժինը մոլեկուլում։
w = n • Ar (R)/ Mr
3. Հաշվի՛ր տարրերի զանգվածային բաժինները (%) հետևյալ բանաձևն ունեցող նյութերում՝ ա) NO, բ) SO2, գ) HNO3, դ) CuCO3 :
ա) Mr(NO) = Ar(N) + Ar(O) = 14 + 16 = 30
w (N) = Ar(N) : Mr(NO) • 100% = 14 : 30 • 100% = 46,7%
w (O) = Ar(O) : Mr(NO) • 100% = 16 : 30 • 100% = 53,3%
բ) Mr(SO2) = Ar(S) + 2 • Ar(O) = 32 + 2 • 16 = 64
w (S) = Ar(S) : Mr(SO2) • 100% = 32 : 64 • 100% = 50%
w (O) = 2 • Ar(O) : Mr(SO2) • 100% = 32 : 64 • 100% = 50%
գ) Mr(HNO3) = Ar(H) + Ar(N) + 3 • Ar(O) = 1 + 14 + 48 = 63
w (H) = Ar(H) : Mr(HNO3) • 100% = 1 : 63 • 100% = 1,6%
w (N) = Ar(N) : Mr(HNO3) • 100% = 14 : 63 • 100% = 22,2%
w (O) = 3 • Ar(O) : Mr(HNO3) • 100% = 48 : 63 • 100% = 76,2%
դ) Mr(CuCO3) = Ar(Cu) + Ar(C) + 3 • Ar(O) = 64 + 12 + 48 = 124
w (Cu) = Ar(Cu) : Mr(CuCO3) • 100% = 64 : 124 • 100% = 51,6%
w (C) = Ar(C) : Mr(CuCO3) • 100% = 12 : 124 • 100% = 9,7%
w (O) = 3 • Ar(O) : Mr(CuCO3) • 100% = 48 : 124 • 100% = 38,7%
4. Եթե հայտնի է երկտարր միացության տարրերից մեկի զանգվածային բաժինը (և՛ մասով, և՛ %-ով), ապա ինչպե՞ս կորոշես մյուս տարրի զանգվածային բաժինը (և՛ մասով, և՛ %-ով)։ Պատասխանդ հիմնավորի՛ր։
Միացությունը մեկ մաս է, եթե տարրերից մեկի զանգվածային բաժինը տրված է մասերով(օրինակ 2/5), մյուսի զանգվածային մասը կլինի մեկից հանած առաջին տարրի զանգվածային բաժնի չափը (1 – 2/5 = 3/5):
Միացությունը 100 տոկոս է, եթե տարրերից մեկի զանգվածային բաժինը տրված է տոկոսներով (օրինակ 35%), մյուսի զանգվածային մասը կլինի 100% հանած առաջին տարրի զանգվածային բաժնի չափը (100% — 35% = 65%):
5. MgSO4, MgCl2, MgSO3, MgS, MgO քիմիական բանաձևեր
ունեցող միացություններից որի՞ բաղադրությունում է մետաղական
տարրի զանգվածային բաժինն առավելագույնը։
Mr(MgSO4) = 24 + 32 + 64 = 120 w(Mg) = 24 : 120 • 100 = 20
Mr(MgCl2) = 24 + 35 + 35 = 94 w(Mg) = 24 : 94 • 100 = 25,5
Mr(MgSO3) = 24 + 32 + 48 = 104 w(Mg) = 24 : 104 • 100 = 23,1
Mr(MgS) = 24 + 32 = 56 w(Mg) = 24 : 56 • 100 = 42,9
Mr(MgO) = 24 + 16 = 40 w(Mg) = 24 : 40 • 100 = 60
Միացությունների մեջ մետաղական տարրը Mg-ն է, որի հարաբերական ատոմային զանգվածը 24 է։ Այս տարրի զանգվածային բաժինը ամենաշատը կլինի ամենափոքր մոլեկուլային հարաբերական զանգված ունեցող միացության մեջ (MgO):
Առաջադրանքներ
Հաշվել ջրածնի զանգվածային բաժինը ջրում (H₂O)։
Mr(H2O) = 2 • Ar(H) + Ar(O) = 2 + 16 = 18
w(H) = 2 • Ar(H) : Mr(H2O) • 100% = 2 : 18 • 100% = 11,1%
Հաշվել թթվածնի զանգվածային բաժինը ածխաթթու գազում (CO₂)։
Mr(CO2) = Ar(C) + 2 • Ar(O) = 12 + 16 • 2 = 44
w(O2) = 2 • Ar(O) : Mr(CO2) • 100% = 32 : 44 • 100% = 72,7 %
Հաշվել ազոտի զանգվածային բաժինը ամոնիակում (NH₃)։
Mr(NH3) = Ar(N) + 3 • Ar(H) = 14 + 3 = 17
w(N) = Ar(N) : Mr(NH3) • 100% = 14 : 17 • 100% = 82,35%
Հաշվել կալցիումի զանգվածային բաժինը կալցիումի կարբոնատում (CaCO₃)։
Mr(CaCO3) = Ar(Ca) + Ar(C) + 3 • Ar(O) = 40 + 12 + 3 • 16 = 100
w(Ca) = Ar(Ca) : Mr(CaCO3) • 100% = 40 : 100 • 100% = 40%
Ո՞ր տարրի զանգվածային բաժինն է ավելի մեծ մեթանում(CH₄)՝ածխածնի՞, թե՞ ջրածնի։
Mr(CH4) = Ar(C) + 4 • Ar(H) = 12 + 4 • 1 = 16
w (C) = Ar(C) : Mr(CH4) • 100% = 12 : 16 • 100% = 75%
w (H) = 4 • Ar(H) : Mr(CH4) • 100% = 4 : 18 • 100% = 25%
