29.11.2025

Թեմա՝ Եռանկյան արտաքին անկյան հատկությունը։

Առաջադրանքներ՝  271;272;273

271. Ապացուցեք, որ եթե եռանկյան արտաքին անկյուններից մեկը կրկնակի մեծ է նրա՝ այդ անկյանը ոչ կից որևէ անկյունից, ապա այդ եռանկյունը հավասարասրուն է: Արդյոք ճշմարիտ է հակադարձ պնդումը:

Տրված է՝ ΔABC

∠4 = 2 ∠ 3

Ապացուցել, որ AB = AC

Գիտենք, որ եռանկյան արտաքին անկյունը (∠4) հավասար է իրեն ոչ կից մյուս անկյունների գումարին (∠2 + ∠3): Քանի որ տրված է ∠4 = 2 ∠3 = ∠3 + ∠3, հետևաբար ∠2 = ∠ 3, ուրեմն AB = AC (Δ ABC  հավասարասրուն է):

Հակառակ պնդումն էլ է ճիշտ, քանի որ եթե եռանկյունը հավասարասրուն է, ապա նրա հիմքի դիմացի գագաթի արտաքին անկյունը հավասար կլինի հիմքին առընթեր անկյունների գումարին և քանի որ այդ անկյունները հավասար են, ապա այն հավասար կլինի նրանցից մեկի կրկնապատիկին:

272. Ապացուցեք, որ հավասարասրուն եռանկյան հիմքի հանդիպակաց գագաթին հարակից արտաքին անկյան կիսորդը զուգահեռ է հիմքին:

Տրված է՝  ΔABC

AB = AC , ∠3 = ∠ 4 = ½ ∠5

Ապացուցել, որ k II BC

Քանի որ ΔABC -ն հավասարասրուն է, ապա նրա հիմքին առընթեր անկյունը (∠1) հավասար է արտաքին անկյան կեսին (½ ∠5) : Քանի որ k ուղիղը ∠5 – ի կիսորդն է, ուրեմն ∠3 = ∠4 = ½ ∠5 = ½ ∠1: Գիտենք, որ եթե երկու ուղիղներ երրորդով հատելիս համապատասխան անկյունները հավասար են, ապա այդ ուղիղները զուգահեռ են: Տվյալ դեպքում ∠1- ը և ∠3 – ը համապատասխան անկյուններ են և միաժամանակ հավասար են: Հետևաբար k II BC: Աին ինչ պետք էր ապացուցել:

273. Հավասարասրուն եռանկյան արտաքին անկյուններից մեկը 1150 է: Գտեք եռանկյան անկյունները:

ա)

Տրված է՝   ΔABC

AC = AB

∠ABC = 1150

Գտնել 1 , 2 , 3 -ը:

2 = 1800 – 1150 = 650

1 = 2 = 650

3 = 1800 – (650 + 650) = 500

բ)

Տրված է՝  ΔABC

BC = BA

∠ABC = 1150

Գտնել ∠1 -ը, ∠2 -ը, ∠3 -ը:

3 = 1800 – 1150 = 650

1 = 2 = 1150 : 2 = 57,50

25-30.11.2025

Նոյեմբերի 1-7, առաջադրանք

Նոյեմբերի 15-25, առաջադրանք

Էսսե-

Հայաստանի պատմություն, 7 -րդ դասարան, Վանի թագավորություն։

Արդյո՞ք Վանի թագավորների ձեռնարկումները օգնեցին՝ զարգացնելու պետությունը

Ամփոփում

15-20 նախադասությամբ ամփոփել ինչ թեմաներ ենք ուսումնասիրել այս ամսվա ընթացքում, ամենատպավորիչ թեմաները:

Գնահատել աշխատանքը -0-10 սանդղակի շրջանակում

24-28.11.2025

Եղանակ, եղանակաստեղծ տարրեր։ Օդի ջերմաստիճանի չափումը և ընթացքը։ Ջերմության անհավասարաչափ բաշխումը Երկրի վրա։

Դասի հղումը

Պատասխանել հարցերին`

  1. Ի՞նչ է եղանակը։
    • Եղանակը ներքնոլորտի ստորին շերտի ֆիզիկական վիճակն է տվյալ պահին, որոշակի տարածքի վրա:
  2. Ինչպե՞ս է տաքանում մթնոլորտը։
    • Արևի ճառագայթները նախ տաքացնում են երկրի մակերևույթը, հետո տաքացած մակերևույթը ջերմությունը հաղորդում է մթնոլորտին: Այսինքն մթնոլորտը տաքանում է երկրի մակերևույթից: Տաք օդը ավելի թեթև է,քան սառը օդը: Տաք օդը բարձրանում է վերև, քանի որ այն թեթև է, իսկ սառը օդը իջնում է ներքև: Այսպես տաքանում է ամբողջ մթնոլորտը:
  3. Ո՞րն է ջերմության անհավասարաչափ բաշխման հիմնական պատճառները Երկրի վրա։
    • Օդի տաքացման չափը կախված է արևի ճառագայթների անկման անկյան հետ: Ինչքան ուղիղ է ընկնում արևի ճառագայթը երկրի մակերևույթի վրա, այնքան շատ է տաքացնում և հակառակը, ինչքան թեք է ընկնում արևի ճառագայթը երկրի մակերևույթի վրա, այնքան քիչ է տաքացնում երկրի մակերևույթը: Քանի որ հասարակածից դեպի բևեռները արևի ճառագայթների անկման անկյունը փոքրանում է, ապա արևից ստացվող ջերմությունը բաշխվում է անհավասար: Հասաևակածի վրա ամենաբարձր ջերմաստիճանն է, դեպի բևեռներ տեղաշարժվելով ջերմաստիճանը իջնում է:
  4. Ի՞նչ են հավասարաջերմերը (իզոթերմերը):
    • Քարտեզի վրա միևնույն ջերմաստիճանները իրար միացնող գծերը կոչվում են հավասարաջերմեր կամ իզոթերմեր:

28.11.2025

Ամփոփում

Ընտրել ճիշտ պատասխանը.

1. Ինչպե՞ս է ասորեստանյան աղբյուրներում կոչվում Վանի թագավորությունը։
ա) Արմենիա
բ) Բիայնիլի
գ) Ուրարտու

դ) Սոմխեթի

2. Վանի թագավորության արքաներն իրենց երկիրը ինչպե՞ս էին կոչում։
ա) Հայասա
բ) Բիայնիլի
գ) Նաիրի
դ) Մուշկի

3. Վան քաղաքի անվանումը առաջացել է՝
ա) Տուշպա քաղաքի անունից
բ) Արամու թագավորի անունից
գ) Բիայնիլի երկրի անունից
դ) Վանա լճի անունից

4. Ո՞ր լճերի ավազաններն էր ընդգրկում Վանի թագավորությունը։
ա) Վանա, Սևանա, Ծղուկ
բ) Վանա, Ուրմիա, Սևանա
գ) Սևանա, Գոշ, Ուրմիա
դ) Ուրմիա, Կասպից, Սևանա

5. Ինչո՞վ էր առանձնահատուկ երկաթի դարը։
ա) Պղնձի օգտագործման աճով
բ) Ոսկու լայն կիրառմամբ
գ) Գործիքների և զենքերի պատրաստման մեջ երկաթի լայն կիրառմամբ
դ) Առաջին անգամ գրի ստեղծմամբ

6. Ո՞վ կառուցեց նոր մայրաքաղաք Տուշպան Վանա լճի ափին։
ա) Արամու
բ) Իշպուինի
գ) Սարդուրի I
դ) Մենուա

7. Վանի թագավորության առաջին հայտնի թագավորը ո՞վ էր, որի մասին հիշատակվում է Սալմանասար III-ի արձանագրությունում։
ա) Սարդուրի I
բ) Արամու (Արամեն)
գ) Արգիշտի I
դ) Ռուսա I

8. Ինչո՞ւ էին ասորեստանյան թագավորները նվաճողական արշավանքներ կազմակերպում դեպի Նաիրի երկրներ։
ա) Որպեսզի վերահսկեն աղի հանքերը
բ) Որպեսզի տիրանան երկաթի հարուստ հանքավայրերին
գ) Որպեսզի տարածեն իրենց կրոնը
դ) Որպեսզի նոր մայրաքաղաք կառուցեն Վանում

9. Ո՞ր արքաների օրոք իրականացվեցին լայնածավալ վերափոխություններ՝ բանակի, կրոնի և վարչական համակարգի ոլորտներում։
ա) Արամու և Սարդուրի I
բ) Սարդուրի I և Արգիշտի I
գ) Իշպուինի և Մենուա
դ) Սարդուրի II և Ռուսա I

10. Վանի թագավորության ձևավորման կարևո՛ր հետևանքներից մեկն այն էր, որ
ա) Առաջին անգամ ստեղծվեց միասնական հռոմեական պետություն
բ) Հայկական լեռնաշխարհը առաջին անգամ քաղաքականապես միավորվեց
գ) Ասորեստանը գրավեց ամբողջ Հայկական լեռնաշխարհը
դ) Անձամբ շամիրամը կառուցեց բոլոր ամրոցները

Պատասխանել հարցերին.

  1. Ի՞նչ աշխարհագրական տարածքներ էր ընդգրկում Վանի թագավորությունը (լճեր, լեռնաշխարհի որ հատվածներ)։
    • Վանի թագավորությունը ընդգրկում էր Վանա լճի շրջակայքը, Կովկասի հարավային մասը, Արարատյան դաշտի մի մասը և հարևան տարածքներ, ինչպիսիք են Նաիրիի երկրները։
  2. Բացատրի՛ր, թե ինչ է «Երկաթի դար» հասկացությունը և ինչու էր երկաթի լայն կիրառումը այնքան կարևոր Վանի թագավորության համար։
    • Վանում երկաթի օգտագործումը կարևոր էր ռազմական ուժի ամրապնդման համար, քանի որ երկաթե զենքերը ավելի արդյունավետ էին։
  3. Ինչո՞ւ էին ասորեստանյան թագավորները ձգտում վերահսկել Նաիրի երկրների երկաթի հանքավայրերը և ինչ հետևանքներ ուներ դա տարածաշրջանի համար։
    • Ասորեստանյան թագավորները ցանկանում էին վերահսկել Նաիրիի երկաթի հանքերը՝ ուժեղացնելով իրենց բանակը և ապահովելով ռազմավարական առավելություն։
  4. Ինչպե՞ս էր երկաթյա զենքերի կիրառումը  նպաստում Վանի թագավորության ռազմական հզորացմանը։
    • Երկաթե զենքերը բարձրացրեցին Վանի բանակի մարտունակությունը, հնարավորություն տվեցին ավելի ուժեղ ու գրոհող բանակ կազմելու։
  5. Ո՞վ է Վանի թագավորության առաջին հայտնի արքան, և ինչ աղբյուրում է հիշատակվում նրա անունը ։
    • Առաջին հայտնի արքա Արգիշտի I-ն էր (մ.թ.ա. 785-760), որի անունը հիշատակվում է Վանի արձանագրություններում։
  6. Ինչո՞ւ էր անհրաժեշտ նոր մայրաքաղաք հիմնել Արամուի թագավորանիստ քաղաքի՝ Արզաշքունի ավերումից հետո, և ո՞վ իրականացրեց այդ ծրագիրը։
    • Արամուի ավերածությունից հետո Արգիշտի I-ը նոր մայրաքաղաք հիմնեց՝ Վան, որը դարձավ քաղաքական կենտրոն։
  7. Ինչ տնտեսական, ռազմական, կրոնական բարեփոխումներ իրականացրեցին Իշպուինին և Մենուան Վանի թագավորությունում։
    • Իշպուինին բարեփոխեց բանակը, իսկ Մենուան հաստատեց Խալդի աստծո պաշտամունքը՝ ամրապնդելով կրոնական և քաղաքական միասնությունը։
  8. Բացատրի՛ր, թե ինչ նշանակություն ուներ Խալդի աստծո պաշտամունքը և միասնական պետակական կրոնի հաստատումը Վանի թագավորության համար։
    • Խալդի պաշտամունքը կարևոր էր ազգային միասնության համար, քանի որ Խալդին համարվում էր պետության պաշտպանը։
  9. Ներկայացրու՜, թե ինչ միջոցներ էին ձեռնարկում Վանի արքաները պետության սահմանները կայունացնելու և հաղորդակցական ուղիները կազմակերպելու համար ։
    • Վանի թագավորները ստեղծեցին ամրոցներ և ճանապարհներ՝ պետության պաշտպանության և առևտրի համար։
  10. Ինչո՞վ էր պայմանավորված նվաճված ժողովուրդների զանգվածային վերաբնակեցման քաղաքականությունը և ի՞նչ խնդիրներ էր այն լուծում Վանի թագավորության համար։
    • Վանի թագավորությունը վերաբնակեցում էր արել՝ նպաստելով տարածաշրջանի բնակչության և տնտեսական զարգացմանը։
  11. Քանի՞ և ինչպիսի՞ սոցիալական խմբերից էր հիմնականում բաղկացած Վանի թագավորության հասարակությունը, և ո՞րն էր արքայի դիրքը այդ համակարգում։
    • Հասարակությունը բաղկացած էր արիստոկրատներից, զինվորականներից, հողագործներից և ստրուկներից: Արքան գտնվում էր վերին դասում։
  12. Ինչպե՞ս էր Վանի թագավորությունը օգտվում իր աշխարհագրական դիրքից միջազգային առևտրի կազմակերպման և վերահսկման համար ։
    • Վանն ուներ լավ աշխարհագրական դիրք՝ առևտուր իրականացնելու համար Կովկասի, Միջագետքի և Միջին Ասիայի հետ։
  13. Ի՞նչ պատմական նշանակություն ունի Վանի թագավորության ձևավորումն ու զարգացումը հայ ժողովրդի պետականության և ինքնության պատմության տեսանկյունից։
    • Վանի թագավորությունը կարևոր դեր ունի հայոց պետականության ձևավորման և ինքնության զարգացման մեջ։

17-21.11.2025

Ջրի շարժումը համաշխարհային օվկիանոսում։ Մակընթացություն և տեղատվություն։

Դասի հղումը

Դիտել տեսանյութը

Պատասխանեկլ հարցերին

1.Ջրի շարժման ինչպիսի՞ տեսակներ են առաջանում քամիների ստորջրյա երկրաշարժերի ժամանակ։

Քամիները առաջացնում են մակերևութային ալիքներ և հոսանքներ, իսկ ստորջրյա երկրաշարժերը՝ ցունամիներ։

2.Ո՞րն է տաք և սառը օվկիանոսային հոսանքների տարբերությունը։

Տաք և սառը օվկիանոսային հոսանքները հիմնականում տարբերում են իրենց ջերմաստիճանի և էկոլոգիական ազդեցությունների կողմից: Տաք հոսանքներ ունեն բարձր ջերմաստիճան, գալիս են տաք շրջաններից, և նրանք ջերմացնում են շրջակա միջավայրը, ինչը կարող է հանգեցնել ավելի մեղմ կլիմայական պայմանների։ Սառը հոսանքներ ունեն ցածր ջերմաստիճան, գալիս են ցուրտ շրջաններից և ազդում են շրջակա միջավայրի սառնացման վրա, ինչպես նաև առաջացնում են ավելի ցուրտ կլիմայական պայմաններ։ 

3.Ի՞նչ ազդեցություն ունի տաք օվկիանոսային հոսանքը հարակից տարածքների կլիմայի վրա։

Տաք հոսանքների ազդեցությունից հարակիծ տարացքների կլիման ավելի մեղմ է և տաք։

4.Ի՞նչ է մակընթացությունը և տեղատվությունը։

Մակընթացությունը դա ծովի կամ օվկիանոսի ջրի շարժումն է դեպի ցամաք։ Տեղատվությունը դա այն գործընթացն է, որի ընթացքում ջուրը կաթում է երկնքից՝ անձրև, ձյուն կամ մյուս ձևերով։

Նոյեմբեր ամսվա կենսաբանության ամփոփում

  1. Ներկայացնել պտերանմանների արտաքին կառուցվածքը և տարածվատությունը։
    • Պտերները ունեն արմատ, կարճ ցողուն և մեծ բաժանված տերևներ։ Ծաղիկ և պտուղ չունեն, բազմանում են սպորներով, որոնք գտնվում են տերևների հետևի մասում։ Աճում են հիմնականում խոնավ ու ստվերոտ վայրերում՝ անտառում, գետերի մոտ, լեռներում։
  2. Ներկայացնել մերկասերմ բույսերի կառուցվածքը։
    • Մեզ ծանոթ եղևնին և սոճին մերկասերմ սերմնավոր բույսեր են: Մերկասերմ բույսի սերմերը մերկ են, քանի որ դրանք չեն պարփակվում պաշտպանիչ պտուղներով: Մերկասերմերը գերակշռող մեծամասնությամբ ծառեր են, հազվադեպ` թփեր, խոտաբույսեր չկան: Շատ մերկասերմ բույսեր ունեն ասեղնատերևներ կամ թեփուկավոր տերևներ և խոր աճող արմատային համակարգ: Մերկասերմերը հնագույն սերմնավոր բույսեր են:
  3. Ինչպես են բազմանում մերկասերմ բույսերը։
    • Մերկասերմ բույսերը, օրինակ՝ սոճին, բազմանում են սերմերով, բայց սերմերը չեն լինում պտղի ներսում, այլ մերկ են և գտնվում են կոների վրա։ Մերկասերմ բույսերը բազմանում են մերկ սերմերով, որոնք զարգանում են կոների վրա և տարածվում են քամու շնորհիվ։
  4. Ներկայացնել ծածկասերմ բույսերի արտաքին կառուցվածքը։
    • Ծածկասերմ բույսերն ունեն վեգետատիվ և գեներատիվ օրգաններ:
    • Բույսի վեգետատիվ օրգաններն են՝ արմատը, ցողունը, տերևները: Նրանք ապահովում են բույսի գոյությունը՝ աճը, զարգացումը, սնուցումը, պաշտպանությունը, նյութափոխանակությունը:
    • Գեներատիվ օրգաններն են՝ ծաղիկը, պտուղը, սերմը: Նրանք ապահովում են բույսի սեռական բազմացումը՝ սեռական բջիջների միաձուլումը, պտուղների առաջացումը, սերմերի տարածումը:
  5. Ծածկասերմ բույսերը ինչ նշանակություն ունեն բնության մեջ և մարդու կյանքում։
    • Ծածկասերմ բույսերը կարևոր են, քանի որ տալիս են թթվածին, սնունդ, դեղ, նյութեր և ապահովում են բնության հավասարակշռությունը։
  6. Ծաղկավոր բույսերի բազմացում (փոշոտում)։
    • Ծաղիկների մեծ մասի գույնը, բույրը և ձևը գրավում են միջատներին և այլ կենդանիներին, որոնք ապահովում են փոշոտումը: Փոշեհատիկը չի կարող ազատ տեղաշարժվել և բույսը խիստ կախված է քամուց, միջատներից և այլ կենդանիներից: Սննդի համար ծաղկի մեջ մտած կենդանին պատվում է ծաղկափոշով: Փոշեհատիկը կարող է վարսանդի սպիի վրա հայտնվել կենդանու հեռանալու ժամանակ:
  7. Ներկայացնել նոյեմբեր ամսվա բլոգային աշխատանքները։

03 — 07.11.2025

10-14.11.2025

17-21.11.2025

24-30.11.2025

24-28.11.2025

Եղանակ, եղանակաստեղծ տարրեր։ Օդի ջերմաստիճանի չափումը և ընթացքը։ Ջերմության անհավասարաչափ բաշխումը Երկրի վրա։

Դասի հղումը

Պատասխանել հարցերին

  1. Ի՞նչ է եղանակը։
    • Եղանակը ներքնոլորտի ստորին շերտի ֆիզիկական վիճակն է տվյալ պահին, որոշակի տարածքի վրա:
  2. Ինչպե՞ս է տաքանում մթնոլորտը։
    • Արևի ճառագայթները նախ տաքացնում են երկրի մակերևույթը, հետո տաքացած մակերևույթը ջերմությունը հաղորդում է մթնոլորտին: Այսինքն մթնոլորտը տաքանում է երկրի մակերևույթից: Տաք օդը ավելի թեթև է,քան սառը օդը: Տաք օդը բարձրանում է վերև, քանի որ այն թեթև է, իսկ սառը օդը իջնում է ներքև: Այսպես տաքանում է ամբողջ մթնոլորտը:
  3. Ո՞րն է ջերմության անհավասարաչափ բաշխման հիմնական պատճառները Երկրի վրա։
    • Օդի տաքացման չափը կախված է արևի ճառագայթների անկման անկյան հետ: Ինչքան ուղիղ է ընկնում արևի ճառագայթը երկրի մակերևույթի վրա, այնքան շատ է տաքացնում և հակառակը, ինչքան թեք է ընկնում արևի ճառագայթը երկրի մակերևույթի վրա, այնքան քիչ է տաքացնում երկրի մակերևույթը: Քանի որ հասարակածից դեպի բևեռները արևի ճառագայթների անկման անկյունը փոքրանում է, ապա արևից ստացվող ջերմությունը բաշխվում է անհավասար: Հասաևակածի վրա ամենաբարձր ջերմաստիճանն է, դեպի բևեռներ տեղաշարժվելով ջերմաստիճանը իջնում է:
  4. Ի՞նչ են հավասարաջերմերը (իզոթերմերը):
    • Քարտեզի վրա միևնույն ջերմաստիճանները իրար միացնող գծերը կոչվում են հավասարաջերմեր կամ իզոթերմեր:

24-28.11.2025

Տնային

Սովորել Քիմիական տարրեր էջ 52

Միատեսակ հատկություններով ատոմների որոշակի տեսակն անվանում են քիմիական տարր։

Քիմիական տարրերի գրային նշանները կոչվում են քիմիական նշաններ:

Յուրաքանչյուր քիմիական տարր միանման ատոմների տեսակ է, ունի իր անվանումը և քիմիական նշանը։

ՀԱՐՑԵՐ ԵՎ ՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

  1. Ո՞վ և ե՞րբ է առաջարկել ցայսօր օգտագործվող քիմիական նշանները:
    • Մինչև այսօր օգտագործվող քիմիական նշանները առաջարկել է շվեդ շվեդ գիտնական Բերցելիուսը 1814թվականին:
  2. Ի՞նչ սկզբունքով են կազմվում քիմիական տարրերի նշանները: Բերեք օրինակներ:
    • Քիմիական տարրի նշանը կազմվում է այդ տարրի լատիներեն անվանման առաջին տառով (մեծատառ)։ Մի քանի տարրի անվանումների սկզբնատառերը համընկնելու դեպքում սկզբնատառին կից գրվում է հաջորդող տառերից մեկը (փոքրատառ)։ Օրինակ՝ Carboneum (ածխածին)՝ C, Cuprum (պղինձ) ՝ Gu, Calcium (կալցիում)՝ Ca, Cadmium (կադմիում)՝ Cd:
  3. Ի՞նչ ծագում ունեն քիմիական տարրերի անունները: Առաջարկե՛ք օրինակներ:
    • Քիմիական տարրերի անունները ունեն լատինական ծագում: Օրինակ՝ հիդրոգենիում – H (ջրածին), Օքսիգենիում – O (թթվածին), Քլորում – Cl (քլոր), Իոդում – I (յոդ), Կուպրում – Cu (պղինձ), ֆերիում – Fe (երկաթ):
  4. Քիմիական տարրի ո՞ր բնութագրերն է արտահայտում քիմիական նշանը:
    • Քիմիական տարրերի անվանումները հիմնականում կապում են դրանց հայտնագործման պատմության կամ ատոմների առաջացրած նյութերի հատկությունների հետ, իսկ անվանումների առաջին տառերով արտահայտում են քիմիական նշանը:  
  5. Լրացրե՛ք բաց թողած բառերը: N քիմիական նշանը նշանակում է, որ դա ազոտն է:
  6. Գրե՛ք այն տարրերի հայերեն անվանումները և քիմիական նշանները, որոնք արտասանվում են՝ ցե, էն, էս, պէ, կուպրում, ֆեռում, արգենտում:
    • ցե – ածխածին — C
    • էն – ազոտ — N
    • էս – ծծումբ — S
    •  պէ – ֆոսֆոր -P
    • կուպրում – պղինձ — Cu
    • ֆեռում – երկաթ — Fe
    • արգենտում – արծաթ — Ag

24-30.11.2025

Ծաղկավոր  բույսերի բազմացում

Ամփոփելու ենք նոյեմբեր ամսվա առաջադրանքները- հարցերին պատասխանելու եք դասարանում։

Լրացուցիչ աշխատանք տանը․

  1. Ո՞րն է ծաղկավոր բույսի բազմացման հիմնական օրգանը։
    • ա) Տերևը
      բ) Ծաղիկը
      գ) Արմատը
      դ) Ճյուղը
  2. Ո՞ր մասում են գտնվում բույսի սերմաբջիջները։
    • ա) Պսակափթիթում
      բ) Նեկտարում
      գ) Սերմնարանում
      դ) Աշունքում
  3. Ի՞նչ է փոշոտումը։
    • ա) Սերմի աճը հողի մեջ
      բ) Փոշահատիկի փոխանցումը արտասունից դեպի սերմնարան
      գ) Նոր տերևների առաջացում
      դ) Պտղի հասունացում
  4. Ո՞ր կենդանին է հաճախ նպաստում ծաղիկների փոշոտմանը։
    • ա) Շունը
      բ) Թիթեռը
      գ) Ձուկը
      դ) Գորտը
  5. Պտուղը առաջանում է․
    • ա) Տերևից
      բ) Արմատից
      գ) Սերմնարանից
      դ) Ծաղկակոթից
  6. Սերմը պարունակում է․
    • ա) Միայն թաղանթ
      բ) Սաղմ և սննդային պաշար
      գ) Միայն սաղմ
      դ) Ջուր
  7. Ինչպե՞ս են ծաղկավոր բույսերն առավելապես բազմանում։
    • ա) Անսեռ կերպով
      բ) Սեռական բազմացմամբ՝ սերմերի միջոցով
      գ) Կլոնավորմամբ
      դ) Ջրով

25.11.2025

Ածական անուն

Ածական անուն կամ ածական են կոչվում առարկայի հատկություն կամ վերաբերություն ցույց տվող բառերը: Ածականները պատասխանում են ինչպիսի՞, որպիսի՞, ո՞ր հարցերին: 
Ածականները չեն հոլովվում, բայց եթե խոսքի մեջ հանդես են գալիս գոյականաբար, կարող են հոլովվել եզակի և հոգնակի թվով: Օրինակ՝ Սպիտակը մաքրության խորհրդանիշն է: Ես խաղում եմ սպիտակներով: 
Բայց կան բառեր, որոնք հավասարապես կարող են հանդես գալ և՛ իբրև գոյական, և՛ իբրև ածական:
Օրինակ աղքատ, բարեկամ, խենթ, դավաճան, խավար, ծերունի, հիվանդ, հարևան, հարազատ, հարուստ, գող, որբ, սուտասան, սուրբ, դպրոցական, զինվորական, կտրիճ և այլն:

Առաջադրանքներ:
1. Կազմի՛ր բառակապակցություններ` ա շարքի բառերի հետ գործածելով գոյականներ, բ շարքի գոյականների հետ գործածելով ածականներ:
ա) մարմարյա, մրգատու, շքեղ, բերրի, կեղծ, անարատ:
բ) զգեստ, վերաբերմունք, լռություն, միտք, կյանք:

ա) մարմարյա սրահ, մրգատու ծառ, շքեղ շրջազգեստ, բերրի հող, կեղծ թղթադրամ, անարատ կաթ:

բ) գեղեցիկ զգեստ, դրական վերաբերմունք, հանգիստ լռություն, ազատ միտք, երջանիկ կյանք:

2. Նախադասությունների մեջ տրված բառերը գործածի՛ր մի դեպքում որպես գոյական, մյուս դեպքում որպես ածական:
Ապստամբ, խավար, դպրոցական, հարուստ, դավաճան, կենդանի:
Օրինակ՝ Ապստամբ զինվորները լքեցին մարտի դաշտը։
Ապստամբները գրավեցին քաղաքը։

Խավար գիշերը մի կերպ անցավ:

Նրա հոգուն տիրել էր խավարը:

Սովորողը վերցրեց դպրոցական դասագրքերն ու դուրս եկավ տնից:

Դպրոցականները հավաքվել էին դպրոցի բակում:

Հարուստ վաճառականը մտավ քաղաք:

Հարուստները գնահատում են իրենց ունեցածը:

Դավաճան զինվորականը թողեց իր դիրքը:

Դավաճանները անցան թշնամու կողմը:

Կենդանի ժամանակ առյուծը կարգավորում էր կարգ ու կանոնը:

Մթության մեջ հասկանալի չէր, թե ինչ կենդանի է մոտենում:

3. Տրված զույգ բառերից կազմի՛ր ածականներ:
Առյուծ և ձև, տերև և զուրկ, երանգ և երփն, ձայն և բարձր, թույր և կարմիր, սուր և ծայր, դատարկ և գլուխ, դեղին և հեր, գունդ և ձև, փրփուր և դեզ, միշտ և ժպիտ, ճերմակ և փետուր:

Առյուծաձև, տերևազուրկ, երփներանգ , բարձրաձայն, կարմրաթույր, սրածայր, դատարկագլուխ, դեղնահեր, գունդաձև, փրփուրադեզ, միշտաժպիտ, ճերմակափետուր:


4.Գրիր տրված բառերի նույնարմատ հականիշ ածականները:

Գեղեցիկ — տգեղ
ցածրակարգ — բարձրակարգ
երերուն — աներեր
տարակուսելի — անտարակույս
ներքուստ — արտաքուստ
զարդարուն — անզարդ
ամոթխած — անամոթ
անաղմուկ — աղմկոտ
անարատ — արատավոր
քաղցրահամ — դառնահամ
ընչատեր — գույքատեր
ծանրաբարո – թեթևաբարո
ժպտադեմ — տխրադեմ
բարեգութ — անգութ
արդարացի — անարդար
վսեմաշուք — անշուք
լավագույն — վատագույն
նորագույն — հնագույն

4. Բառաշարքերում ընդգծիր 5 ածական:
1.Անգղ, ցածր, վատ, ավարտ, ծանր, ավազան, մանուշակագույն, գրտնակ, գոտի, ագահ:
2.Առասպել, կաղ, ամայի, գորգ, ամբոխ, աշխույժ, անիվ, մեծագույն, աղմկոտ, գետին:
3. Երգեցիկ,  ամփոփում, արդարադատ,  ազգանուն, հպարտ, բազմություն, անկախ, հոգնակի, վազք, ընկերություն: